Nhiều bạn tập sáo được một thời gian thì muốn thổi bài mình thích nhưng tìm mãi không thấy cảm âm, hoặc cảm âm trên mạng sai nốt, thiếu lời. Tự cảm âm một bài hát nghe có vẻ khó, nhưng nếu làm theo đúng thứ tự thì ai thổi được các nốt cơ bản cũng làm được. Bài này chia sẻ cách mình vẫn làm, từ lúc nghe bài đến lúc đăng lên Cảm Âm Chuẩn.
1. Chọn bản thu và nghe cho thuộc
Hãy chọn một bản thu cố định để dò, thường là bản gốc của ca sĩ trên YouTube. Mỗi ca sĩ, mỗi bản phối có thể hát khác tông, ngân khác nhau, nên đổi qua lại giữa nhiều bản sẽ rất dễ rối.
Trước khi cầm sáo, nghe bài nhiều lần cho đến khi hát nhẩm được giai điệu. Giai điệu đã nằm trong đầu thì dò nốt nhanh hơn rất nhiều. Đoạn nào ca sĩ hát nhanh, bạn chỉnh tốc độ YouTube xuống 0,75 để nghe rõ từng chữ; tốc độ chậm lại nhưng tông vẫn giữ nguyên.
2. Xác định tông bài hát
Biết tông bài thì mới chọn đúng cây sáo, và các nốt dò ra cũng "dễ đoán" hơn vì chúng nằm trong một bộ nốt quen thuộc. Có hai cách:
Dùng công cụ: tải beat hoặc bản thu lên trang chuyển tông beat, web sẽ đoán tông và gợi ý cây sáo hợp. Mọi thứ xử lý ngay trên máy bạn.
Nghe nốt kết bài: câu cuối của bài thường kết về nốt chủ. Nốt nghe "yên", "về nhà" nhất chính là gợi ý về tông.
Bài tông trưởng (nghe sáng, vui) hợp cây sáo cùng tên; bài tông thứ (nghe buồn, sâu lắng) hợp cây sáo của tông trưởng cùng bộ nốt. Ví dụ bài La thứ thổi bằng sáo Đô là thuận tay nhất.
3. Chọn sáo và tách lời thành từng câu
Chọn cây sáo theo tông ở bước 2 và viết cảm âm theo đúng tên nốt của cây đó: Đô là bịt hết 6 lỗ. Nếu bạn không có đúng cây sáo, cứ dò bằng cây mình có; khi đăng lên Cảm Âm Chuẩn người khác vẫn đổi thế bấm sang cây sáo của họ được.
Tiếp theo, chép lời bài hát và tách thành từng câu ngắn theo đúng chỗ ca sĩ lấy hơi. Mỗi câu khoảng một hơi thở là vừa để dò, cũng vừa để người đọc vừa nhìn lời vừa thổi.
4. Dò nốt từng câu
Đây là phần mất thời gian nhất. Kinh nghiệm của mình:
Tìm nốt đầu câu trước: phát đoạn nhạc, dừng ngay chữ đầu tiên, thổi thử từng nốt cho đến khi nghe trùng với giọng ca sĩ.
Đi theo hướng giai điệu: từ nốt đầu, nghe chữ tiếp theo cao hơn hay thấp hơn, nhảy gần hay nhảy xa, rồi thổi thử các nốt quanh đó.
Mỗi chữ một nốt, chữ ngân ghi đủ các nốt luyến: nếu ca sĩ kéo một chữ qua hai ba nốt, hãy ghi đủ các nốt đó để người thổi không bị hụt.
Chú ý quãng: nốt ở quãng cao ghi thêm số 2, ví dụ
Sol2,La2. Nhầm quãng là lỗi hay gặp nhất khi tự dò.Nốt thăng giáng: nghe một nốt "lơ lửng" giữa hai nốt quen thì có thể là nốt thăng giáng, ghi là
Fa#,Sib…Lặp lại nhiều lần một câu cho đến khi thổi trùng hẳn với bản thu rồi mới sang câu sau.
Ghi lại theo dạng một dòng lời, một dòng nốt cho mỗi câu, ví dụ:
Lời câu thứ nhất
Mi Sol La Sol Mi
ĐK: Lời câu đầu điệp khúc
Rê Mi Sol2 La2 Đô2Chữ ĐK: ở đầu câu đánh dấu chỗ bắt đầu điệp khúc, giúp người thổi biết đoạn nào lặp lại.
5. Kiểm tra lại cả bài
Thổi theo bản thu từ đầu đến cuối. Câu nào lệch, bạn sẽ nghe ra ngay.
Thổi không nhạc chỉ nhìn cảm âm: nếu vẫn nhận ra bài thì cảm âm đã ổn.
Nghỉ một hôm rồi nghe lại: tai tươi mới dễ phát hiện chỗ sai hơn.
Nếu được, nhờ một người bạn thổi thử theo cảm âm của bạn mà không nghe bản thu trước.
Một bài cảm âm tốt không cần cầu kỳ. Đúng nốt, đủ lời, tách câu rõ ràng là người đọc đã thổi được rồi.
6. Đăng bài lên Cảm Âm Chuẩn
Khi đã ưng ý, bạn có thể đăng bài cảm âm để cả cộng đồng cùng thổi. Bạn chỉ cần dán cả lời và nốt theo dạng ở trên rồi bấm tách câu, web sẽ tự chia thành từng câu và kiểm tra nốt nào viết chưa đúng. Nhớ điền thêm:
Tên bài, ca sĩ, nhạc sĩ và thể loại.
Cây sáo bạn đã viết cảm âm và tông của bài.
Link YouTube của bản thu bạn dùng để dò, người thổi sẽ nghe đúng bản đó.
Bài được quản trị viên xem lại rồi mới hiện công khai. Nếu chưa tự dò được, bạn cũng có thể gửi yêu cầu cảm âm để đội ngũ Cảm Âm Chuẩn soạn giúp.
Lần đầu tự cảm âm có thể mất cả buổi cho một bài, nhưng càng làm tai bạn càng nhạy, và chính việc dò nốt cũng là một cách luyện nghe rất tốt. Chúc bạn sớm có bài cảm âm đầu tay của riêng mình!